Dışarıda iki kişinin ortalama bir restoranda yediği 1.500-2.500 TL’lik bir akşam yemeği, bugün sırf bir öğün değil, kıymetli bir tüketim tercihi manasına geliyor.
Dört kişilik bir ailenin ayda üç sefer dışarıda yemek yemesi aylık önemli sayılara ulaşıyor. Ayda dışarıdan tüketilen yemeğe ödenen fiyat asgarî 15-20 bin lirayı buluyor. Birebir bütçeyle bir haneye küçük bir beyaz eşya, televizyon, çamaşır-bulaşık makinesi, buzdolabı hatta bir koltuk ekibi dahi alınabiliyor.
Yine bir tatil rezervasyonunun bir kısmı ya da bir ailenin bir aylık besin ve paklık alışverişi karşılanabiliyor.
Vatandaşlar dışında yurtdışından gelen turistler bile ülkemizdeki restoran fiyatlarından şikayet ediyor. Uzmanlar, dışarıda yemek için yapılan bu harcamaların artık süreksiz bir keyiften çok, daha kalıcı ve uzun vadeli gereksinimlerle kıyaslandığını belirtiyor.
Öte yandan Ticaret Bakanlığı denetimlerine bütün hızıyla devam ediyor. Fahiş fiyat uygulamasına gide işletmelere büyük cezalar kesiliyor.
EN DÜZGÜN KAR; MAKARNA, PİLAV, TATLI VE İÇECEKTE!
Türkiye Gazetesi’nden Kaan Zenginli’nin haberine nazaran; restoran ve kafelerde fiyatların süratle yükselmesinin gerisinde artan maliyetlerin yanı sıra işletmelerin karlılığı yüksek eserlere odaklanan satış stratejileri bulunuyor. Bölüm temsilcilerine nazaran restoranlar en büyük karı ana yemeklerden değil, içecekler, kahve, tatlılar ve yan eserlerden elde ediyor.
Örneğin bir bardak kola ya da ayranın maliyeti ortalama 10-15 TL iken menüde 90-150 TL’ye satılabiliyor; bir fincan filtre kahve 15-20 TL’ye mal olurken 120-180 TL’den sunulabiliyor.
Benzer halde porsiyon patates kızartmasının maliyeti 20-30 TL düzeyindeyken satış fiyatı 150-250 TL’ye, bir tabak makarnanın maliyeti 30-40 TL iken menü fiyatı 200-350 TL’ye kadar çıkabiliyor. Cheesecake, brownie üzere tatlılarda da maliyet düşük, satış fiyatı yüksek seyrediyor; bu da işletmelere yüzde 300-800 ortasında değişen kar marjları sağlıyor.
ET, KAZANDIRMIYOR
Buna karşılık kırmızı et, balık ve premium ana yemekler restoranlar için her vakit en karlı kalemler ortasında yer almıyor. Et ve deniz eserlerinde hammadde maliyetinin yüksek olması, gramaj baskısı, fire oranı ve tedarik dalgalanmaları kar marjını sınırlıyor.
Uzmanlara nazaran dışarıda yemeğin kıymetli hale gelmesinde artan kira, işçi ve güç masraflarının yanı sıra bu yüksek marjlı eserlere dayalı fiyatlama siyasetleri da kıymetli bir rol oynuyor.
EVDE 400, DIŞARIDA 4.000 TL
Yapılan hesaplamalara nazaran dört kişilik bir aile için meskende hazırlanan ortalama bir akşam yemeğinin maliyeti 300-500 TL ortasında değişirken, birebir menünün orta segment bir restoranda sunulmasının bedeli 3.500-5.000 TL düzeyine kadar çıkıyor. Bu tablo, birçok haneyi restoran harcamalarını azaltmaya ve meskende yemek alışkanlığına daha fazla yönelmeye zorluyor.
RESTORANLAR MALİYET BASKISIYLA YÜZLEŞİYOR
İstanbul’da kebap restoranı işleten Mehmet Karacan ise dışarıda yemek fiyatlarının sadece “yüksek kar” algısıyla açıklanamayacağını vurgulayarak maliyet baskısına dikkati çekti. Karaca, “Son iki yılda en büyük yükümüz kira oldu. İşçi sarfiyatları, sigorta primleri, güç faturaları ve artan vergi yükü de işletmeleri önemli formda zorluyor. Biz fi yat artırmak istemesek bile maliyetler buna zorluyor. Dışarıda yemeğin değerli görünmesinin ardında yalnızca kar değil, ayakta kalma çabası de var” tabirlerini kullandı.
AVRUPA’DA BU FİYATLAR YOK
Avrupa’da dışarıda yemek yemek, artan maliyetler sebebiyle değerli kabul edilse de taban fiyatla kıyaslandığında Türkiye’ye nazaran daha erişilebilir bir düzeyde bulunuyor. Almanya, Fransa ve Hollanda üzere ülkelerde orta segment bir restoranda iki kişilik akşam yemeği ortalama 40-70 avro (yaklaşık 1.400-2.400 TL) ortasında değişirken, bu fiyat ekseriyetle minimum fiyatın yüzde 3-6’sına denk geliyor. Türkiye’de ise birebir harcama taban fiyatın yüzde 7-12’sini oluşturuyor. Turistler bilhassa Türkiye’deki turistik bölgelerdeki fiyatları sık sık eleştiriyor; toplumsal medyada “Avrupa’dan kıymetli lakin gelir düzeyi daha düşük” yorumları öne çıkıyor.
KALDIRILAN KUVERİ MENÜYE EKLEMEYİN
Tüketici dernekleri ve yeme-içme sektörünün temsilcileri, Ticaret Bakanlığı yönetmelik değişikliğiyle servis, masa, kuver fiyatı üzere rastgele bir isim altında ek fiyat almasının yasaklamasını kıymetlendirdi. Tüm Restoranlar ve Turizmciler Derneği (TÜRES) Başkanı Ramazan Bingöl “Servis fiyatı yemeğin yüzde 10’u ile yüzde 20’si ortasında değişiyordu. Lakin bunu daha çok lüks işletmeler alıyordu. Bu durum tüketicinin beklenmeyen fatura ile müsabakasına yol açıyordu. Artık bunlar kalktı, hem işletmeler ismine eşitlik hem tüketici lehine durum oluştu” dedi.
“Yasak sonrası kuver ve servis fiyatlarının yemek fiyatına eklenmesi” tartışmaları üzerine de Bingöl “Zaten şu anda fiyatlardan ötürü ismi konulmamış bir protesto var. Restoranlar önemli iş düşüşü yaşıyor. İşletmelere kuver ve servis fiyatını menülere eklemeyelim davetinde bulunuyorum” dedi.
TUKON Lider Vekili Aziz Koçal, işletme ile tüketici ortasındaki güvensizliğin bu kararla giderileceğini söylerken, TÜDER Başkanı Levent Küçük, tüketicilere “Bu tıp fiyatlar önünüze gelirse ödemeyin davetinde bulundu.