Tüketici hakem heyetlerinde misyon yapan ve bu takımlara atanmayı bekleyenleri ilgilendiren yeni yönetmelik bugün prestijiyle yürürlüğe girdi. Eski yönetmelikle kıyaslandığında, bürokratik süreçlerin dijitalleştiği (TÜBİS vurgusu), vazife tariflerinin çok daha ayrıntılı hale getirildiği ve raportörlerin çalışma alanlarının esnetildiği görülüyor. Memurlar.net olarak, çalışanın özlük haklarından vazife sorumluluklarına kadar değişen tüm unsurları mercek altına aldık.
“İrtibat Raportörlüğü” Birinci Kere Mevzuata Girdi
Eski Yönetmelikte Tüketici hakem heyeti bulunmayan ilçelerde müracaatların nasıl alınacağı ve sürecin nasıl yürütüleceği konusunda net bir “irtibat” tarifi bulunmuyordu.
Yeni Yönetmelikte Hakem heyeti olmayan ilçelerde süreci yönetmek üzere “İrtibat Raportörü” takımı tanımlandı. Kaymakamlar tarafından görevlendirilecek bu işçi, müracaatları alıp Tüketici Bilgi Sistemi’ne (TÜBİS) kaydederek yetkili heyete iletmekle sorumlu olacak.
Görev ve Yetki Tarifleri “Detaylandırıldı”
Eski Yönetmelikte raportörlerin misyonları 8 unsurda genel sınırlarıyla (başvuruları almak, belge hazırlamak vb.) sayılmıştı.Yeni Yönetmelikte ise misyon tarifi 13 hususa çıkarılarak çok daha spesifik hale getirildi. Artık raportörlerin; karar taslağı hazırlama, mahkemelerle bilgi paylaşımı, tebligat süreçleri, arşiv idaresi ve istatistik hazırlama üzere vazifeleri yönetmelikte açıkça karar altına alındı.
Raportörlere “Bakanlık Temsilciliği” Yolu Açıldı
Eski Yönetmelikte raportörlere “hakem heyeti misyonu dışındaki işlerin verilemeyeceği” sert bir lisanla söz ediliyordu.Yeni Yönetmelikte ise bu yasak korunmakla birlikte değerli bir istisna getirildi. Gerekli koşulları taşıyan raportörler; anonim şirketlerin, kooperatiflerin ve esnaf kuruluşlarının genel heyet toplantılarına “Bakanlık Temsilcisi” olarak katılabilecek. Bu düzenleme, raportörlerin meslek alanını genişleten bir adım olarak bedellendiriliyor.
Eğitimlerde “Çevrim İçi” Periyodu ve Zorunluluk
Eski Yönetmelikte Hizmet içi eğitimlerin uyumundan bahsediliyor lakin iştirak zaruriliği ve metodu net vurgulanmıyordu.Yeni Yönetmelikte ise Eğitimlerin “yüz yüze” yahut “çevrim içi” yapılabileceği netleşti. En kıymetlisi; geçerli mazereti olmayan raportörlerin bu eğitimlere katılması “zorunlu” hale getirildi. Ayrıyeten vilayet müdürlüklerine, vilayet genelindeki raportörler için “koordinasyon toplantıları” düzenleme yetkisi verildi.
Veri Güvenliği ve KVKK Hassasiyeti
Eski Yönetmelikte sorumluluklar kısmında yalnızca “bilgi ve dokümanların gizliliği” unsuru yer alıyordu.Yeni Yönetmelikte Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ahengi direkt yönetmeliğe eklendi. Raportörlerin, uyuşmazlık süreçlerindeki dataları sürece ve aktarma basamaklarında KVKK yöntemlerine uyması “asli sorumluluk” olarak tanımlandı.
Huzur Hakkı Ödemelerinde Çizgi Korundu
Eski Yönetmelikte raportör takımına atananlara huzur hakkı ödenmiyordu.Yeni Yönetmelikte bu kural korundu; takımlı raportörlere huzur hakkı ödenmeyecek. Fakat bir raportörün “Heyet Başkanı” olarak görevlendirilmesi durumunda, başkanlık vazifesinden kaynaklanan huzur hakkını alabileceği netleştirilerek mümkün bir hak kaybının önüne geçildi.
Raportörlerin Atama ve Görevlendirme Kriterleri
Eski Yönetmelikte görevlendirmelerin yükseköğrenim görmüş işçi ortasından yapılması “tercih” üzere duruyordu.Yeni Yönetmelikte ise görevlendirmelerde önceliğin Hukuk, İİBF ve Siyasal Bilgiler mezunlarında olduğu, lakin bu bölümlerden işçi bulunmaması halinde öteki yükseköğrenim mezunlarına geçileceği daha hiyerarşik bir sırayla belirtildi.
İşte Resmi Gazetede yayımlanan yönetmelik
Ticaret Bakanlığından:
TÜKETİCİ HAKEM HEYETİ RAPORTÖRLÜĞÜ YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç ve kapsam
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin maksadı; tüketici hakem heyeti raportörlerinin atanmaları, görevlendirilmeleri, nitelikleri, eğitimleri ve yetiştirilmeleri, vazifeleri, yetkileri ve sorumlulukları ile çalışma metot ve asıllarını belirlemektir.
(2) Bu Yönetmelik; tüketici hakem heyeti raportörü takımına atananlar ile raportör olarak görevlendirilenlere ait kararları kapsar.
Dayanak
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, 7/11/2013 tarihli ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 72 nci ve 84 üncü unsurlarına dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakan: Ticaret Bakanını,
b) Bakanlık: Ticaret Bakanlığını,
c) Genel Müdürlük: Tüketicinin Korunması ve Piyasa Nezareti Genel Müdürlüğünü,
ç) İl müdürlüğü: Ticaret vilayet müdürlüğünü,
d) Vilayet müdürü: Ticaret il müdürünü,
e) İrtibat raportörü: Tüketici hakem heyeti oluşturulmayan ilçelerde raportör olarak görevlendirilen işçisi,
f) Raportör: Tüketici hakem heyeti raportörü takımına atanan yahut tüketici hakem heyetinde raportör olarak görevlendirilen çalışanı,
g) Tüketici Bilgi Sistemi: Tüketicilerin müracaatlarını elektronik ortamda ilgili tüketici hakem heyetine iletebildikleri ve tüketici hakem heyetlerinin tüm iş ve süreçlerini gerçekleştirdikleri çevrim içi sistemi,
ğ) Tüketici hakem heyeti: Tüketici süreçleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara tahlil bulmak emeliyle oluşturulan heyeti,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Raportörlerin Nitelikleri, Atanması ve Görevlendirilmesi
Raportörlerin nitelikleri ve atanmaları
MADDE 4- (1) Raportör takımına atanabilmek için aşağıdaki kurallar aranır:
a) 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci unsurunun birinci fıkrasının (A) bendinde yer alan genel kaideleri taşımak.
b) Üniversitelerin en az dört yıllık öğretim veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadi ve idari bilimler fakülteleri ile adalet meslek yüksekokulu, yüksekokulların adalet, bankacılık ve sigortacılık programları, adalet ön lisans programı ya da bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulunca kabul edilen yurt içi yahut yurt dışındaki öğretim kurumları ile en az iki yıllık yüksekokulların Bakanlıkça gereksinim duyulan ve imtihan ilanında belirtilen kısımlarından mezun olmak.
(2) Tüketici hakem heyeti iş ve süreçlerinin aksatılmadan yürütülmesi emeliyle atanması talep edilen raportör sayısı, Genel Müdürlük tarafından Bakanlık İşçi Genel Müdürlüğüne bildirilir.
Raportör olarak görevlendirilen personel
MADDE 5- (1) Raportör sayısının kâfi olmadığı vilayetlerde il müdürü tarafından il müdürlüğü çalışanı ortasından, ilçelerde ise kaymakam tarafından ilçede vazifeli işçi ortasından kâfi sayıda raportör görevlendirilir. Görevlendirilecek işçi, 657 sayılı Kanunun 4 üncü hususunun (A) fıkrası uyarınca misyon yapan Devlet memurları ortasından belirlenir.
(2) Görevlendirilecek raportör sayısı belirlenirken, tüketici hakem heyetine yapılan müracaat sayıları, iş yoğunluğu ile kamu kaynaklarının aktif ve verimli kullanımı dikkate alınır.
(3) Tüketici hakem heyeti oluşturulmayan ilçelerde, kaymakam tarafından, 657 sayılı Kanunun 4 üncü unsurunun (A) fıkrası uyarınca ilçede vazife yapan Devlet memurları ortasından bir asıl ve bir yedek olmak üzere irtibat raportörü görevlendirilir.
(4) Raportör ve irtibat raportörü görevlendirmesinde öncelikle 4 üncü hususun birinci fıkrasının (b) bendinde sayılan kısımlardan mezuniyeti bulunan işçi ortasından görevlendirme yapılır. Bu koşulu sağlayan işçi bulunmaması halinde, yükseköğrenim görmüş işçi ortasından görevlendirme yapılır. Yükseköğrenim görmüş çalışanın bulunmaması halinde, lise yahut denkliği Ulusal Eğitim Bakanlığınca kabul edilen eğitim kurumlarından birinden mezun olmuş bireyler ortasından görevlendirme yapılır.
(5) Raportör ve irtibat raportörü olarak görevlendirilen çalışana ait bilgiler ve değişiklikler, görevlendirme kurallarını taşıdığını gösteren evraklarla birlikte, kaymakamlık tarafından ilgili vilayet müdürlüğüne derhal bildirilir.
İdari bağlılık ve raportörlerin misyon yerleri
MADDE 6- (1) Raportör olarak atananlar, vilayet ve ilçe merkezlerinde kurulu bulunan tüketici hakem heyetlerinde istihdam edilebilir.
(2) Vilayet müdürlüğüne raportör olarak atanan işçi, hizmet muhtaçlık ve gerekliliği dikkate alınarak, vilayet yahut ilçe tüketici hakem heyetinde görevlendirilir. İlçe tüketici hakem heyetinde görevlendirilenler, kaymakamlığa bağlı olarak çalışır.
(3) Raportör olarak atananlar, vilayet yahut ilçe tüketici hakem heyeti dışında farklı bir ünitede yahut misyonda çalıştırılamazlar. Lakin, ilgili mevzuatı kapsamında gerekli kaideleri taşıyan raportörler, anonim şirketler ile esnaf ve sanatkar meslek kuruluşlarının, kooperatiflerin ve üst kuruluşlarının genel heyet toplantılarına Bakanlık temsilcisi olarak görevlendirilebilir. Bakanlık temsilcisi olarak görevlendirilen raportörün ilçe tüketici hakem heyetinde misyon yapması durumunda, görevlendirme ilgili kaymakamlığa yazılı olarak bildirilir. Bu görevlendirmelerin, raportör hizmet ve vazifelerini aksatmayacak biçimde yapılması temeldir.
(4) Muhtaçlık duyulması halinde, tüketici hakem heyeti başkanı olarak görevlendirilen raportör, başkanlık yaptığı mühlet boyunca raportör vazife ve yetkilerini kullanamaz.
Raportörlerin misyon ve yetkileri
MADDE 7- (1) Raportör takımına atananların ve tüketici hakem heyetinde görevlendirilen raportörlerin misyon ve yetkileri şunlardır:
a) Tüketici hakem heyetine elden yahut posta yoluyla yapılan yazılı müracaatları alarak gerçek ve eksiksiz bir biçimde gecikmeksizin Tüketici Bilgi Sistemine kaydetmek.
b) Tüketici hakem heyetine elektronik ortamda yahut yazılı olarak yapılan müracaatlarla ilgili gerekli yazışma ve süreçleri müddeti içinde yapmak.
c) Tüketici hakem heyetinin çalışmalarına ve kararlarına temel olacak evrakları hazırlamak.
ç) Tüketici hakem heyetinin çalışmalarına ve kararlarına temel olacak inceleme ve araştırmaları yapmak.
d) Tüketici hakem heyetinde görüşülen uyuşmazlığa ait karar taslağını hazırlamak.
e) Tüketici hakem heyeti toplantılarında hazır bulunmak ve evrakları heyete sunmak.
f) Tüketici hakem heyeti toplantı tutanaklarını hazırlamak.
g) Tüketici hakem heyeti kararlarına ait tebligat süreçlerini yapmak.
ğ) Tüketici hakem heyeti kararlarına istinaden tahsili gereken fiyatların bildirim süreçlerini yapmak.
h) Mahkemeler tarafından talep edilen bilgi ve evrakları hazırlayarak iletilmesini sağlamak.
ı) Bakanlık veya il müdürlüğü tarafından talep edilen tüketici hakem heyeti süreçlerine ait bilgi ve evrakları hazırlayarak iletilmesini sağlamak.
i) Tüketici hakem heyeti toplantılarına ait huzur hakkı fiyatları ile eksper fiyatlarının ödenmesine temel teşkil edecek evrakları hazırlayarak vilayet müdürlüğüne iletilmesini sağlamak.
j) Tüketici hakem heyeti kararları ve evraklarına ait gerekli dosyalama ve arşiv işlerini yürütmek.
k) Tüketici hakem heyetinin faaliyet raporunu ve istatistiklerini hazırlamak.
l) Tüketici hakem heyetine başvuranlara, talep edilmesi halinde, müracaatlarıyla ilgili gerekli bilgilendirmeleri yapmak.
m) Tüketici hakem heyeti başkanı tarafından verilen heyet faaliyetleri ile ilgili öbür işleri yapmak.
(2) Raportörler, tüketici hakem heyetinde görülen uyuşmazlığa ait toplantılarda oy kullanamaz.
(3) Raportörlerin misyon dağılımı ve iş kısmı tüketici hakem heyeti başkanı tarafından belirlenir.
İrtibat raportörlerinin misyon ve yetkileri
MADDE 8- (1) Tüketici hakem heyeti oluşturulmayan ilçelerde görevlendirilen irtibat raportörlerinin vazife ve yetkileri şunlardır:
a) Kaymakamlığa elden yahut posta yoluyla yapılan yazılı müracaatları alarak gerçek ve eksiksiz bir biçimde gecikmeksizin Tüketici Bilgi Sistemine kaydetmek ve Bakanlıkça belirlenen yetkili tüketici hakem heyetine iletmek.
b) Tüketici hakem heyeti evraklarına ait kaymakamlığa teslim edilen evrakları gecikmeksizin Bakanlıkça belirlenen yetkili tüketici hakem heyetine iletmek.
c) Gereksinim duyulması halinde, ilçe hudutları içinde görevlendirilen uzman tarafından yapılacak inceleme için gerekli uyumu sağlamak.
ç) Tüketici hakem heyetine başvuranlara, talep edilmesi halinde, müracaatlarıyla ilgili gerekli bilgilendirmeleri yapmak.
Raportörlerin sorumlulukları
MADDE 9- (1) Raportör takımına atananlar, tüketici hakem heyetinde raportör olarak görevlendirilenler ile irtibat raportörlerinin sorumlulukları şunlardır:
a) İlgili mevzuat yeterince kendilerine verilen vazifeleri eksiksiz ve vaktinde yerine getirmek.
b) Tüketici hakem heyetinde görülen uyuşmazlığa ait tüm bilgi ve dokümanların kapalılığına riayet etmek.
c) Ferdî bilgi sürece ve aktarma faaliyetlerinde 24/3/2016 tarihli ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ile ilgili öteki mevzuatta yer alan tarz ve asıllara uygun hareket etmek.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Raportörlerin Eğitimi ve Yetiştirilmesi
Yetiştirilme ilkeleri
MADDE 10- (1) Raportör olarak atananlara, adaylık eğitimi ve hizmet içi eğitimler yoluyla, mesleğin gerektirdiği bilgi, maharet ve etik pahaları kazanmaları maksadıyla mesleksel eğitim verilir.
(2) Raportör olarak atananların adaylık eğitimi, 21/2/1983 tarihli ve 83/6061 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Aday Memurların Yetiştirilmelerine Ait Genel Yönetmelik kararları çerçevesinde yapılır.
(3) Adaylık eğitiminin içeriği, Genel Müdürlüğün görüşü alınarak Bakanlık İşçi Genel Müdürlüğünce belirlenir.
Raportörlerin hizmet içi eğitimi
MADDE 11- (1) Raportörlere, Genel Müdürlükçe uygun görülen vakitlerde, yüz yüze yahut çevrim içi prosedürle hizmet içi eğitim verilebilir.
(2) Raportörlerin hizmet içi eğitimleri Genel Müdürlük uyumunda gerçekleştirilir.
(3) İl müdürlüğü tarafından, vilayet sonları içinde vazife yapan raportörlere yönelik hizmet içi eğitim ve uyum toplantıları düzenlenebilir.
(4) Raportörlerin, geçerli mazereti bulunmadığı takdirde, hizmet içi eğitim yahut uyum toplantılarına katılması zaruridir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Huzur hakkı
MADDE 12- (1) Raportör ve irtibat raportörü olarak görevlendirilenlere ödenecek huzur hakkı ile bu ödemelere ait yordam ve temeller Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınarak Bakanlıkça belirlenir.
(2) Raportör takımına atananlara huzur hakkı ödenmez. Lakin tüketici hakem heyeti başkanı olarak görevlendirilen raportörlere, ilgili mevzuat kararları çerçevesinde başkanlık misyonundan kaynaklanan huzur hakkı ödenir.
Hüküm bulunmayan haller
MADDE 13- (1) Bu Yönetmelikte karar bulunmayan hallerde, 657 sayılı Kanun, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, 18/3/2002 tarihli ve 2002/3975 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Kamu Misyonlarına Birinci Kez Atanacaklar İçin Yapılacak İmtihanlar Hakkında Genel Yönetmelik ile 15/3/2012 tarihli ve 28234 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Gümrük ve Ticaret Bakanlığına Birinci Kere Yapılacak Atamalar Hakkında Yönetmelik kararları uygulanır.
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik
MADDE 14- (1) 27/11/2014 tarihli ve 29188 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tüketici Hakem Heyeti Raportörlüğü Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.
(2) Birinci fıkra ile yürürlükten kaldırılan Tüketici Hakem Heyeti Raportörlüğü Yönetmeliğine yapılan atıflar bu Yönetmeliğe yapılmış sayılır.
Yürürlük
MADDE 15- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 16- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Ticaret Bakanı yürütür.