Tütünle uğraş siyasetleri yine tartışma konusu olurken, Cumhurbaşkanlığı Sağlık Politikaları Kurulu Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder sigara kullanımının tesirlerine dikkat çekti. Ergüder, sigaranın sadece toplum sıhhatini tehdit etmediğini, birebir vakitte ülke iktisadı üzerinde de ağır bir yük oluşturduğunu vurguladı. Paylaştığı bilgilere nazaran sigaranın iktisada yıllık direkt maliyeti yaklaşık 24 milyar dolar düzeyinde bulunuyor. İş gücü kaybı, erken vefatlar ve tedavi harcamaları üzere dolaylı maliyetler de eklendiğinde, ortaya çıkan toplam tablonun çok daha çarpıcı hale geldiği söz ediliyor.
“Fiyat siyaseti sayesinde tütün kullanımında %14 oranında bir azalma sağlandı”
Türkiye gazetesinin haberine nazaran, tütün tüketimini düşürmenin en rasyonel yolunun vergilendirme ve fiyat artışları olduğunu hatırlatan Prof. Dr. Ergüder, çarpıcı istatistikler paylaştı. Türkiye’nin 2008-2012 yılları ortasında uyguladığı kararlı fiyat siyaseti sayesinde tütün kullanımında %14 oranında bir azalma sağlandığını, bu süreçte kamu gelirlerinin de eş vakitli olarak arttığını tabir etti.
Ergüder, 2013 sonrasında sigara fiyatlarının satın alma gücü paritesine nazaran düşük kaldığını savunarak şu değerlendirmede bulundu:
“Türkiye’de sigara, OECD ve Avrupa ülkeleriyle kıyaslandığında epey ucuz kalmış durumda. Yapılan araştırmalar, fiyattaki %10’luk bir artışın tüketimi %8 oranında düşürdüğünü kanıtlıyor. Fakat son yıllarda fiyatlar, enflasyon ve satın alma gücü karşısında beklenen caydırıcılığı yitirdi.”
“Sigaranın taban fiyatının 300 TL olması gerekiyor”
Sigara fiyatlarının belirlenmesinde dünyada kabul gören değişik bir istikrara işaret eden Prof. Dr. Ergüder, fiyatların güç maliyetleriyle paralel olması gerektiğini vurguladı.
Dünyada genel kabul görmüş mantığa nazaran, bir paket sigaranın fiyatı yaklaşık 5 litre akaryakıt bedeline denk geliyor. Mevcut akaryakıt fiyatları baz alındığında, Ergüder’e nazaran Türkiye’de bir paket sigaranın taban fiyatının 300 TL olması gerekiyor.
“Enflasyon ve kaçakçılık” iddiaları
Tütün eserlerine yapılan artırımların enflasyonu tetiklediği yahut yasa dışı ticareti artırdığı tarafındaki yaygın argümanlara da değinen Ergüder, bu tezlerin bilimsel bilgilerle desteklenmediğini söyledi. 2002-2019 periyodunu kapsayan incelemelerinde, sigara fiyat artışları ile genel enflasyon dataları ortasında manalı bir korelasyon bulamadıklarını belirten Ergüder, faal kontrolle kaçakçılık riskinin de minimize edilebileceğini vurguladı.