Kayıt dışı iktisatla gayrete aralıksız devam eden Bakanlık, gerçek bir mal teslimi yahut hizmet kelam konusu olmadığı halde bunlar varmış üzere düzenlenen düzmece faturayla gayrette yeni bir adım attı.
Uydurma evrakla uğraşını kural tabanlı çalışan Uydurma Evrak Risk Tahlil Programı (SARP) ve Riskli İade Takip ve Tahlil Programı (RİTAP) ile yürüten Gelir Yönetimi Başkanlığı (GİB) bu gayrette yeni bir evreye geçti.
Düzmece evrak düzenleyenler ve haksız iade talep edenler, artık yapay zeka tabanlı tahlil uygulaması KAŞİF ile günbegün takip ediliyor.
Makine öğrenmesi ile yapay zeka teknolojilerine dayanan yeni risk tahlil uygulaması KAŞİF, Başkanlığın teknoloji ünitesi GİB Teknoloji ile TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsü tarafından geliştirildi.
Kural tabanlı çalışmayan KAŞİF, rastgele bir ön tarif ya da kural olmadan içerdiği yapay zeka modeli sayesinde çok büyük bilgileri günlük tahlil ederek riskli durumları ortaya çıkarıyor. Mükelleflerin davranış değişiklikleri KAŞİF tarafından izlenerek otomatik algılanıyor ve her yeni durum tekrar tahlil edilerek riskli mükellefler belirleniyor.
Yapay zekayla 4 milyon mükellef günlük olarak tahlil ediliyor
Büyük data platformları üzerinde çalışan ve onlarca terabaytlık bilgi üzerinden tahlil yapan KAŞİF ile yaklaşık 4 milyon mükellef günlük tahlil ediliyor.
Uygulamayla çok sayıda kategoriye ilişkin onlarca farklı bilgi ve durum izlenerek, riskli durumlar çok daha süratli ve yanlışsız biçimde belirleniyor.
Mükellefiyet, fatura, tahakkuk, tahsilat, ithalat, ihracat, beyanname, bildirim, işletme ve üretim kapasitesi, çalışan, demirbaş üzere birçok başlığa ait datalar tahlil edilerek riskli durumlar günlük raporlanıyor.
Mükellef davranışları ile başka bilgilerdeki değişiklikleri zaten algılayarak riskli durumları tespit etme kabiliyetine sahip uygulama sayesinde düzmece doküman düzenleyenler ile haksız iade talep eden mükellefler süratli ve gerçek halde tespit edilebiliyor.
Geçersiz doküman düzenlemek için kurulan şirketler birebir gün belirleniyor
KAŞİF, uygulamaya geçer geçmez uydurma evrak düzenleme riski yüksek mükelleflere yönelik tıpkı gün içinde değerli tespitlerde bulundu.
Örneğin, faaliyet alanı toptan ticaret olan ve hiçbir alımı bulunmadan mükellefiyet tesis ettirdiği gün 3 farklı fatura düzenleyen mükellef tespit edildi.
Kuruluş tarihini izleyen 5’inci gün, uydurma evrak düzenleme riski yüksek olan farklı mükelleflere 50 milyon lira fiyatında 5 uydurma fatura düzenleyen mükellef belirlendi.
Bir şirkette fiyatlı çalışan kişi ismine farklı vergi dairelerinde kurulan 7 şirketten 6’sıyla uydurma doküman düzenlenmesinin amaçlandığı saptandı. Kelam konusu şirketler tarafından düzenlenen fatura fiyatı 246 milyon lira olarak hesaplandı.
Son 3 ay içinde kurulan ve toplam 276 milyar lira fiyatında fatura düzenleyen 2 bin 550 mükellefin riskinin yüksek olduğu ve rastgele bir ticari, zirai ya da mesleksel faaliyeti olmadan uydurma doküman düzenlemek hedefiyle kurulduğu tespit edildi.
Beyannamesinde 7,7 milyon lira iade edilecek KDV bildiren mükellefin, kelam konusu iade fiyatının haksız olduğu anlaşıldı.
Riskli mükellefler vergi incelemesine sevk edilerek vergi dairelerine bildiriliyor
Düzmece doküman düzenleme riskinin yüksek olduğu tespit edilen mükellefler, haklarında vergi incelemesi yapılması emeliyle Vergi Kontrol Heyetine bildiriliyor.
Kelam konusu mükellefler ayrıyeten bağlı oldukları vergi dairelerine iletilerek iş yerlerinde yoklama yapılıyor ve vergi dairelerinde kurulan komite tarafından alınan kararlar çerçevesinde düzmece doküman düzenlemek hedefiyle mükellefiyet tesis ettirenlerin kayıtları kapatılıyor.
“Risk tahlil altyapısı daima yenileniyor”
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, son teknoloji uygulamaların, kayıt dışı iktisatla çabayı etkinleştirdiğini belirterek, “Kayıt dışılıkla gayrette yeni bir periyoda girdik. Yapay zeka ve makine öğrenmesi üzere yeni teknolojilerle artık kayıt dışı tüm faaliyetleri anında tespit ediyor ve süreç yapıyoruz. Tüm mükelleflerimizi kayıt içinde kalmaya davet ediyorum.” dedi.
Gelir Yönetimi Başkanlığının, risk tahlil altyapısını daima yenilediğini vurgulayan Şimşek, “Bu uygulamalarla hem kayıt dışı iktisatla aktif halde uğraş etmeye hem de rekabet eşitsizliği meydana getiren uyumsuzlukları önlemeye devam edeceğiz.” diye konuştu.