Enerji ve Olağan Kaynaklar Bakanlığının Maden Alanlarında Rehabilitasyon Yönetmeliği, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Buna göre, Maden Kanunu kapsamında yürütülen madencilik faaliyetleri sırasında topoğrafyası bozulan yahut değişen alanlarda yapılacak rehabilitasyon çalışmalarının yürütülmesi, rehabilitasyon bedellerinin tahakkuku, tahsili, nemalandırılması, ödenmesi ve iadesi ile rehabilitasyon projeleri ve uygulamalarına ait uyum, yetki ve yükümlülükler belirlendi.
Bu doğrultuda maden alanlarında rehabilitasyon çalışmaları, madencilik faaliyetinin başlamasıyla birlikte başlatılacak, faaliyet müddetince devam edecek ve işletmenin sona ermesinin akabinde tamamlanacak.
Ruhsatı yürürlükte olan, terk edilen yahut iptal edilen maden alanlarının rehabilitasyonu, ruhsat sahipleri ya da ruhsatı iptal edilen işletmeciler tarafından zarurî olarak gerçekleştirilecek.
Rehabilitasyon projeleri Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün (MAPEG) onayına tabi olacak. Özel etraf muhafaza bölgelerinde yürütülen madencilik faaliyetlerine ait rehabilitasyon projeleri için ayrıyeten Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının onayı gerekecek. Proje onayı alınmadan alanda rehabilitasyon uygulamasına geçilemeyecek.
Rehabilitasyon çalışmaları MAPEG tarafından makul dönemlerle denetlenecek. Gerek görülmesi halinde kontrollere Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından temsilci de katılabilecek. Kontrol sonuçları ilgili yönetimlerle paylaşılacak.
Kamu alanları ve orman alanları için başka uygulama
Rastgele bir nedenle karardan düşen ve rehabilitasyon yükümlülüğü yerine getirilmeyen alanlarda çalışmalar, orman alanlarında ilgili orman yönetimi, başka alanlarda ise vilayet özel yönetimleri yahut yatırım izleme ve uyum başkanlıkları tarafından yürütülecek. Orman vasfındaki alanlar, ağaçlandırmaya hazır hale getirildikten sonra Orman Genel Müdürlüğüne teslim edilecek.
Devlet ormanlarında yapılacak rehabilitasyon projeleri, Orman Kanunu’nun 16. unsuruna ait uygulama yönetmeliği kapsamında hazırlanacak. Rehabilitasyon işlemlerinde ayrıca Çevre Kanunu ile madencilik faaliyetleri sonucu bozulan yerlerin tabiata tekrar kazandırılmasına ait mevcut mevzuat kararları uygulanacak.
Kamu kurum ve kuruluşlarının uhdesindeki ham unsur üretim müsaade alanlarının rehabilitasyonu ilgili kamu yönetimlerinin sorumluluğunda olacak. Bu kapsamda yapılacak çalışmalar, kurum bütçelerinde bu hedefle ayrılan ödeneklerden karşılanacak. Yükümlülüğünü yerine getirmeyen kamu kurumlarına eksiklikleri gidermeleri için bir ay müddet tanınacak, müddetin sonunda yükümlülüklerin tamamlanmaması halinde idari önlem olarak faaliyet durdurulacak.
İşletme ruhsat bedeline eşit meblağda rehabilitasyon bedeli
Yönetmeliğe nazaran işletme ruhsatlarına her yıl ocak ayının birinci günü, işletme ruhsat bedeline eşit fiyatta rehabilitasyon bedeli tahakkuk ettirilecek ve bedelin tamamının ocak sonuna kadar yatırılması zarurî olacak. Müddetinde ödeme yapılmaması halinde, yatırılmayan meblağ haziranın sonuna kadar gecikme artırımı uygulanarak tahsil edilecek. Bu müddetin sonunda da ödeme yapılmaması halinde ruhsat iptal edilecek.
Tahsil edilen rehabilitasyon bedelleri, ruhsat bazında izlenebilecek halde kamu bankalarında açılacak vadeli mevduat hesaplarında pahalandırılacak. Nema oranı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının haftalık olarak açıkladığı, Türk lirası cinsinden bir aya kadar vadeli mevduatlara uygulanan yüklü ortalama faizin yüzde 75’inin altına düşemeyecek.
Bu hesaplarda biriken fiyatlar ve elde edilen nema gelirleri sırf rehabilitasyon çalışmalarında kullanılacak; kelam konusu bedeller ve faiz gelirleri haczedilemeyecek, rehnedilemeyecek ve temlik edilemeyecek.
Bedel yetersiz kalırsa fark ruhsat sahibinden alınacak
Rehabilitasyon faaliyetlerinin onaylı projeye uygun biçimde tamamlandığının tespit edilmesi halinde rehabilitasyon bedeli ilgili yönetimin hesabına aktarılacak. Rehabilitasyon kapsamında yapılacak hızlı yahut mecburî harcamalar için, yönetimin talebi ve gerekli hazırlıkları tamamlaması şartıyla avans ödemesi yapılabilecek. Avans meblağı toplam iş maliyetinin yüzde 50’sini aşamayacak.
Rehabilitasyon için gereken harcamaların tahsil edilen rehabilitasyon bedelini aşması durumunda, fark fiyatın ödenmesi için ruhsat sahibine bir ay müddet tanınacak. Mühleti içinde ödeme yapılmaması halinde kelam konusu meblağ gecikme artırımı uygulanarak kamu alacağı olarak takip ve tahsil edilecek.
Yükümlülük yerine getirilirse rehabilitasyon bedeli iade edilecek
Rehabilitasyon yükümlülüğünü büsbütün yerine getiren ruhsat sahiplerine rehabilitasyon bedeli iade edilecek.
Kısmi rehabilitasyon durumlarında iade, tamamlanması gereken işin maliyeti dikkate alınarak oranlama yoluyla yapılacak. İade süreçleri teknik ve mali kıymetlendirme raporuna dayanacak ve müracaatlarda vadesi geçmiş kamu borcunun bulunmaması koşulu aranacak.
İşletilebilir maden rezervi bulunan alanlarda iade süreçleri, tüm rezervin çıkarılmasının akabinde gerçekleştirilecek. Hesaplamalar yıllık periyotlar üzerinden yapılacak.
Yetki paylaşımı ve geçiş kararları netleşti
Bunun yanı sıra, Yönetmelikle rehabilitasyon süreçlerine ait yetki paylaşımı da netleştirildi.
Düzenlemede karar bulunmayan hallerde Maden Yönetmeliği ile öteki ikincil mevzuat kararları uygulanacak.
Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden evvel tahsil edilen etraf ile ahenk bedelleri ve teminatlar yeni sistem kapsamında pahalandırılacak, yürürlük tarihinden evvel rehabilitasyon uygulamasına başlanmış alanlar ise kapsam dışında tutulacak.
Yönetmeliğin uygulanmasından Güç ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı sorumlu olacak.