TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu, AK Parti Osmaniye Milletvekili Derya Yanık başkanlığında toplandı.
Toplantının başında konuşan Yanık, barınma hakkının yalnızca bir konut problemi değil, insan onuruna yaraşır bir hayatın, güvenliğin, sıhhatin ve toplumsal huzurun temel koşulu olduğunu belirtti.
Anayasa’nın 57. hususunun de devlete konut muhtaçlığını karşılayacak önlemleri alma vazifesini açıkça yüklediğini anlatan Yanık, birebir biçimde memleketler arası insan hakları evraklarında de barınma hakkının vazgeçilmez bir toplumsal hak olarak tanımlandığını aktardı.
Yanık, Komite olarak 6 Şubat 2023’teki Kahramanmaraş merkezli zelzelelerin akabinde süreci sadece uzaktan izleyen değil, alanda takip eden bir anlayışla hareket ettiklerini söyledi, Kurulun bu mevzudaki çalışmalarını paylaştı.
Gelinen süreçte depremzedelerin kalıcı konutlarına kavuşmasının sevincini yaşadıklarını lisana getiren Yanık, “Bu, sırf bir inşaat faaliyeti değil, insan onurunun yine tesis edilmesi, inancın yine inşa edilmesi manasına geliyor.” diye konuştu.
Yanık, yapılan çalışmalar için başta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan olmak üzere Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum ve Bakanlık işçisine teşekkür etti.
– “İklim göçmenlerinin sayısı 250 milyona yaklaşmıştır”
Bakan Kurum, Yanık’ın konuşmasının akabinde Komitede “Temel İnsan Hakları Kapsamında Barınma Hakkı ve Bu Çerçevede Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının Çalışmaları” hakkında sunum yaptı.
Kurum, bilhassa Kovid-19 salgınıyla başlayan süreçte, gerek dünya genelinde gerek Türkiye’de erişilebilir konut beklentisinin tetiklendiğini söyledi.
İklim değişikliği ve buna bağlı göçler nedeniyle de bu gereksinimin arttığına değinen Kurum, “Sadece 2025 yılına baktığımızda iklim göçmenlerinin sayısı 250 milyona yaklaşmıştır. Türkiye’de ise yakın coğrafyamızdaki çatışmalar ve savaşlar, yaşadığımız asrın felaketi, konut talebini etkileyen faktörler olmuştur.” dedi.
Türkiye’nin inşaat bölümünün dünyadaki yerine işaret eden Kurum, Türk müteahhitlerinin 137 ülkede faaliyet gösterdiğini, en büyük 250 memleketler arası müteahhitlik firması listesinde Türkiye’nin 45 firmayla dünya ikincisi olduğunu anlattı.
Bakan Kurum, bu gücü yapılan afetlerde ve projelerde en aktif formda kullanmaya uğraş gösterdiklerini kaydederek, bu manada yapılan çalışmaları paylaştı.
6 Şubat 2023’teki Kahramanmaraş merkezli sarsıntıların 11 ili etkilediğini ve 53 bin 537 kişinin hayatını kaybettiğini hatırlatan Kurum, sarsıntının direkt maliyetinin 104 milyar dolar, dolaylı maliyetinin ise 150 milyar dolara ulaştığını bildirdi.
Bakan Kurum, depremin ardından her afette olduğu üzere süratle harekete geçtiklerini belirterek, “11 vilayetimizde 3’üncü, 4’üncü gün prestijiyle yeni yerleşim yerlerinin çalışmalarına başladık ve 15’inci günde birinci temelimizi attık. Sarsıntı bölgesinde birinci konutumuzu 45’inci gününde teslim etmiş olduk.” diye konuştu.
Yapılan çalışmaların meyvesini verdiğine işaret eden Kurum, 27 Aralık’ta Hatay’da düzenlenen merasimle 455 bininci konutun anahtarlarının hak sahibine teslim edildiğini anımsattı.
Kurum, zelzeleden yalnızca kentlerin değil köylerin de etkilendiğine değinerek, yapılan çalışmalarla 11 vilayetteki 4 bin 333 köyde 62 bin köy konutunun inşa edildiğini bildirdi.
Deprem bölgesinde üstyapı çalışmalarının yanında altyapı çalışmalarının da gerçekleştirildiğini kaydeden Kurum, bu manada 11 bin kilometrelik altyapı çalışması yapıldığını aktardı. Kurum, “İstedik ki kentlerimiz eskisinden daha güçlü, daha pak, daha hoş olsun. Bu bakışla altyapı projelerini yürütmüş olduk.” değerlendirmesinde bulundu.
– “2 milyon 510 bin bağımsız kısmın dönüşümünü gerçekleştirdik”
Bakan Kurum, afete hazırlık manasında da değerli çalışmalar yürüttüklerini vurgulayarak, Türkiye nüfusunun yüzde 70’ine yakınının sarsıntı bölgelerinde yaşadığına dikkati çekti. Kurum, bu çerçevede 81 vilayette kentsel dönüşüm çalışmaları yürüttüklerini kaydederek, kelamlarını şöyle sürdürdü:
“Bugüne kadar 2 milyon 510 bin bağımsız kısmın dönüşümünü gerçekleştirdik. Türkiye’de yaptığımız her iki dönüşüm projesinden birini İstanbul’a yapıyoruz. İstanbul’umuzu, göz bebeğimizi bu manada önemsiyor ve bu hassasiyetle siyaset üstü bir bakışla 39 belediyemizin 39’uyla da çalışmaya çaba gösteriyoruz. İstanbul’daki dönüşümü hızlandırabilmek maksadıyla 2023 yılında vatandaşımıza ‘Yarısı Bizden Kampanyası’nı müjdelemiştik ve bu kapsamda da İstanbul’da 78 bin bağımsız ünitenin dönüşümü gerçekleştirilmektedir.”
Sağlam konutlara ulaşma ve dirençli kentlere kavuşmanın bir adımının da toplumsal konutlar olduğunu lisana getiren Kurum, şimdiye kadar bu kapsamda TOKİ eliyle 1 milyon 750 bin toplumsal konutu milletin hizmetine sunduklarını aktardı.
Bakan Kurum, “Ev Sahibi Türkiye” sloganıyla hayata geçirilen toplumsal konut projesiyle de 81 vilayette 500 bin toplumsal konutun inşa edileceğini anımsattı. 5 milyondan fazla vatandaşın projeye müracaat yaptığını söyleyen Kurum, “Biz de kelam verdiğimiz, 24 yıldır yaptığımız üzere kuralarımızı süratli bir formda çekmeye başladık. Şu ana kadar 26 vilayette kuralar çekildi ve 96 bin 272 hak sahibi vatandaşımızı belirledik. Mart ayında tüm kuraları tamamlayacak ve 2027 Mart ayında da inşallah meskenlerimizi teslim etmeye başlayacağız.” formunda konuştu.
– “Vatandaşımızın lehine sonuç doğuracak önlemler alıyoruz”
Bakan Kurum, ev sahibi olmayan tek bir vatandaş kalmayana kadar toplumsal konut üretimini devam ettireceklerini, bu manada tüm imkanları seferber ettiklerini anlatarak, “Gayrimenkul Sertifikası” ve “Emlak İştirak Yatırım Finansmanı” üzere yenilikçi araçlarla sürdürülebilir bir konut piyasasının gelişimine katkı sunduklarını belirtti.
Türkiye’nin konut üretiminde güçlü bir kurumsal kapasiteye sahip olduğuna dikkati çeken Kurum, bunu tüm dünyanın takdirle izlediğini ve tabir ettiğini söyledi. Kurum, şunları kaydetti:
“Bugünlerde kuralarını çektiğimiz 500 bin Toplumsal Konut Projemiz üzere yenilikçi ve Türkiye’yi amaçlarına ulaştırma potansiyeli taşıyan projelerimizle hem konut arzını artırıyor hem de kimi temel meselelere tahlil üreterek yolumuza devam ediyoruz. Bilhassa de vatandaşımızın en çok şikayetçi olduğu yüksek kiralar ve hayat pahalılığına karşı bir tedbir ve vatandaşımızın lehine sonuç doğuracak önlemler alıyoruz. Bu milletin istikbali için on yıllarca alın teri dökmüş emeklilerimizin yaşadığı kahırları bir nebze olsun hafifletmenin, konut alma umudu olmayan gençlerimizin o umuda erişmesi için her bir enstrümanı bedelli görüyoruz.”
Kurum, yalnızca konut yapmadıklarına, bir taraftan da sürdürülebilir şehircilik anlayışıyla yeni bir kent ortamını milletin istifadesine sunduklarına işaret ederek, “İnanıyorum ki ‘Asrın İnşası’nda yazdığımız muvaffakiyet hikayesini, Yüzyılın Konut Projesi ve yeni hayata geçireceğimiz projelerle tepeye taşıyacağız ve ‘Türkiye Yüzyılı’nı inançlı konutların, memnun ailelerin ve güçlü kentlerin yüzyılı yapacağız. Bununla ilgili her türlü öneriyi, talebi dikkate alacağız ve milletimizle bu projeleri hayata geçirmeye devam edeceğiz.” değerlendirmesinde bulundu.
Komisyonda daha sonra milletvekilleri görüşlerini lisana getirdi ve Bakan Kurum’a sorular yöneltti.