Nüfus Politikaları Kurulu, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde toplandı. Toplantıya; Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin ve ilgili kurum ve kuruluş temsilcileri katıldı.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, aile ve nüfus yapısına ait şimdiki datalardan demografik dönüşüm başlıklarına uzanan geniş bir çerçevede değerlendirmeler yaparak, hareket planlarına istikamet verecek ortak bir yer oluşturmayı hedeflediklerini kaydetti. Yılmaz, “9 Ocak 2025 tarihinde gerçekleştirdiğimiz birinci konsey toplantımızın ardından, nisan ayında bakan yardımcılarımızın katılımıyla teknik seviyede bir toplantı yapıldı, temmuz ayında ise bakanlar seviyesinde ikinci şura toplantımızı gerçekleştirdik. Bu toplantılarda nüfus siyasetlerindeki mevcut durumu kapsamlı bir biçimde ele alarak kısa, orta ve uzun vadede atılabilecek adımları kıymetlendirme imkanı bulduk. Konsey kapsamında mevzuat, çalışma hayatı, sıhhat, ekonomik teşvikler, eğitim, irtibat ve farkındalık oluşturma hususlarında özel çalışma kümeleri oluşturduk ve her bir çalışma kümesi için koordinatör kurumlar belirledik. Bu kapsamda konseyimizin sekretarya hizmetlerinden sorumlu Aile ve Toplumsal Hizmetler Bakanlığımızın yanı sıra çalışma grupları bazında Adalet Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı ve İrtibat Başkanlığı, ilgili bütün kamu kurumlarının iştirakiyle aksiyon planının oluşturulmasına yönelik ayrıntılı çalışmalar gerçekleştirdiler. Çalışma gruplarımızda aksiyon planımız üzerinde yapılan faaliyetler titizlikle sürdürülmektedir” diye konuştu.
‘YENİ ÇALIŞMA MODELLERİ GÜNDEMİMİZDE’
Aradan geçen bir yıllık süreçte nüfus yapısının korunmasına yönelik somut birçok adım atıldığını aktaran Cevdet Yılmaz, “Bu çerçevede, gençlerimizin aile kurmalarını kolaylaştırmak gayesiyle hayata geçirilen projemiz, ülke geneline yaygınlaştırıldı ve dayanak meblağları artırıldı. 2026 yılı Ocak ayı prestijiyle 18-25 yaş aralığındaki gençlerimiz için 250 bin lira, 26-29 yaş aralığında olan gençlerimiz için 200 bin lira olacak halde dayanaklarımızın ölçüsü artırıldı. Kısa bir mühlet evvel başlattığımız 500 bin konutluk Yüzyılın Konut Projesi kapsamında gençlerimiz ile üç ve daha fazla çocuk sahibi ailelere konut sahibi olabilmeleri için özel imkan tanıdık. Proje kapsamında 18-30 yaş ortası gençlerimize yüzde 20, üç ve daha fazla çocuk sahibi ailelere yüzde 10 kontenjan ayrılmış durumda. 2025 yılında yaptığımız düzenleme ile tek seferlik doğum yardımı ödeme fiyatını 5 bin TL’ye yükselttik. İkinci çocuklar için her ay 1500 TL, üçüncü ve sonraki çocuklar için her ay 5 bin TL fiyat belirledik. İkinci ve üçüncü çocuk için olan yardımlar çocuklar eğitim çağına gelinceye kadar devam ettiriliyor. Annelerin ve babaların iş ve aile hayat istikrarını sağlayarak çocuk bakımlarını kolaylaştıracak adımları atmaya devam ediyoruz. Devlet Memurlarının Yarı Vakitli Çalışma Hakkının Kullanımına Ait Yönetmelik, geçtiğimiz yıl yayımlandı. Bayanların iş ve aile hayatını birlikte sürdürmesine imkan veren yeni çalışma modelleri gündemimizde olmaya devam ediyor. Birebir vakitte, kamu kurumlarımızdan başlamak üzere ülke genelinde kreşlerin yaygınlaştırılması için kapsamlı çalışmalar sürdürüyoruz. Bu kapsamda Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliğinden kamu kurum ve kuruluşlarına gönderilen resmi yazıyla, kreş ve gündüz çocuk bakımevlerinin kapasitelerinin artırılması ve yenilerinin faaliyete geçirilmesine yönelik çalışmalar önceliklendirilmiştir. Çocuklarımız için inançlı ve nitelikli bakım ortamlarının yaygınlaştırılmasını en öncelikli gayelerimizden biri olarak görüyoruz” tabirlerini kullandı.
‘ÖNÜMÜZDEKİ 10 YIL KRİTİK BİR DÖNEM’
Yılmaz, demografik değişimlerin tüm ülkeleri derinden etkilediğini, global ölçekli bir sorun haline geldiğini belirterek, “Ülkemizin güçlü aile ve güçlü nüfus odağında benimsediği kararlı yaklaşımın ehemmiyetini daha net bir halde görebiliyoruz. Keza, aile ve demografik yapıda yaşanan değişimler toplumsal güvenlik sistemlerinden bakım hizmetlerine kadar pek çok alana direkt etki etmektedir. Öteki taraftan, günümüzde karşı karşıya olduğumuz dijital ve global risklere karşı çocukları, gençleri, aile kurumunu ve nüfus yapısını fakat bütüncül bir yaklaşımla ve çok boyutlu bir siyaset setiyle koruyabiliriz. Bu açıdan bakıldığında, nüfus politikalarımızda uzun devirli ve kapsamlı stratejiler ile hareket edilmesinin son derece kıymetli olduğunun altını çizmek isterim. Sayın Cumhurbaşkanımız tarafından 2026-2035 periyodunu kapsayan yılların ‘Aile ve Nüfus 10 Yılı’ olarak ilan edilmesi de bu stratejik yaklaşımın açık bir tabiridir. Böylelikle önümüzdeki 10 yıl, toplumun temeli olan aile kurumunun daha da güçlendirilmesi, dinamik ve genç nüfus yapımızın korunması istikametinde kalıcı adımların atılacağı kritik bir devir olacaktır. Aile kurumunu ve nüfus yapısını daha tesirli bir formda müdafaamızı sağlayacak yasal ve kurumsal düzenlemeleri hayata geçirerek, ülkemizin geleceği için güçlü aile ve güçlü nüfus odağında sağlam temeller atmaya devam edeceğiz. Temel gayemiz; toplumumuzun yapı taşı olan aile kurumunu, genç ve dinamik nüfusumuzu bütüncül bir anlayışla muhafaza altına almak ve geliştirmektir. Gençlerimizin aile kurma kararlarından ebeveynlerimizin çocuk büyütme süreçlerine kadar her evrede ailelerimizin yanındayız. Aile ve Toplumsal Hizmetler Bakanlığımızın öncülüğünde bu politikalarımızı milletlerarası alanda da güçlü bir halde gündeme taşıyoruz” dedi.
‘AİLE KURMAYI DESTEKLEMEK HAYATİ BİR ZORUNLULUKTUR’
Türkiye’nin 86 milyonu aşan nüfusu ile Avrupa’da 1’inci olduğunu söyleyen Cevdet Yılmaz, devamında şöyle konuştu:
“Demografik bir yol ayrımındayız. 2017’de 2,08 olan doğurganlık süratimiz, 2024 prestijiyle dünya ortalaması olan 2,25’in çok altında, 1,48 seviyesindedir. Bu düşüş süratiyle, dünyada son 10 yılda doğurganlık suratı en fazla azalan 5’inci ülke pozisyonundayız. Gelinen bu nokta; Sayın Cumhurbaşkanımızın 20 yıl evvel yaptığı ‘en az 3 çocuk’ davetinin ne derece hayati bir erken ikaz ve stratejik bir öngörü olduğunu bugün çok daha net göstermektedir. Öteki taraftan, 2024 yılı prestijiyle ülkemizin yaşlı nüfus oranı 10,6 ile tarihi olarak en yüksek düzeye ulaşırken, birtakım vilayetlerimizde bu oran yüzde 20’nin üzerine çıkmaktadır. Toplam doğurganlık suratının 3 çocuk ve üzerinde olduğu vilayet sayısı 2017 yılında 10 iken, 2024 yılında bu seviyesi yakalayan tek ilimiz Şanlıurfa olmuştur. 2017 yılında toplam doğurganlık suratı 57 vilayette nüfusun kendini yenileme oranı olan 2,1’in altında iken; 2024 yılında bu sayı 71’e yükselmiştir. Bilhassa, kırsal bölgelerde genç nüfus kaybının da tesiriyle yaşlılık oranları ülke ortalamasına nazaran çok daha yüksektir. Mevcut senaryo devam ettiği takdirde projeksiyonlar yakın bir gelecekte nüfusumuzun kıymetli bir kısmının 65 yaş ve üzeri bireylerden oluşacağına işaret ediyor. Genç nüfus oranının azalması ve yaşlı nüfus oranının artması toplumsal güvenlik ve bakım sistemimiz dahil pek çok alanı direkt etkileyecek bir sıkıntıdır. Başka taraftan, yaşlanmadan zenginleşme amacı olan ülkemizin kalkınma seyahati açısından bu bahis merkezi bir noktadadır. Bağımlı nüfus toplamının, çalışma çağı nüfusunun yarısından az olduğu devri söz eden ‘demografik fırsat penceresi’ kavramı bu açıdan büyük ehemmiyet taşımaktadır. Mevcut eğilimler devam ederse, doğurganlık suratındaki keskin düşüş, bu pencerenin beklenen 2035 yılından çok daha evvel kapanmasına neden olabilir. Bu kapsamda, doğurganlığı ve aile kurmayı desteklemek, nüfus dinamizmimizi kaybetmeden ekonomik sıçramamızı gerçekleştirmek bizim için hayati bir zorunluluktur. Bu durum, birebir vakitte, yaşlılık ve faal yaşlanma alanlarında çok daha güçlü siyasetlere duyulan gereksinimi açıkça ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, nüfus politikalarımızı Sayın Cumhurbaşkanımızın ifadeleriyle ‘varoluşsal bir mesele’ olarak görmeye devam ediyoruz. Aileyi merkeze alan bütüncül bir yaklaşımla ve tüm kurumlarımızın müşterek eforuyla, bu süreci tam bir seferberlik ruhu içerisinde yürütmeye kararlıyız.”