Donald Trump’ın Beyaz Saray’a dönüşü ve “Önce Amerika” mottosuyla beraberinde getirdiği “yeni nesil” dış siyaset anlayışının global piyasalarda doların geleceğine yönelik tartışmaları tetiklemesiyle avro, dolar karşısında paha kazanmaya devam ediyor.
Gün içinde 1,199 düzeyini gören parite, TSİ 21.30 prestijiyle 1,197 düzeyinde dengelendi.
Bu ortada, ABD dolarının avro, İsviçre frangı, Japon yeni, Kanada doları, İngiliz sterlini ve İsveç kronu karşısındaki pahasını ölçen dolar endeksi, Japon finans piyasasındaki kırılganlığın tesiriyle son 4 yılın en düşük düzeyi olan 96,5 puanın altına geriledi.
Doların tüm kıymetli para üniteleri karşısında bedel kaybettiği bu süreçte İngiliz sterlini, Ekim 2021’den bu yana dolar karşısındaki en yüksek düzeyine ulaştı.
– Global güvenlik ve ekonomik belirsizlik etkisi
Analistler, paritedeki yükselişte Trump idaresinin gümrük tarifeleri ve Grönland krizi üzere olaylardaki öngörülemez halinin müttefik ülkeleri alternatif arayışına itmesini temel neden olarak gösteriyor.
Bunun yanı sıra zayıf gelen ABD ekonomik dataları, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) bağımsızlığına yönelik tartışmalar ve kamu maliyesine ait telaşlar dolar üzerinde baskıyı artırıyor.
Doların 2024 sonundan bu yana avro karşısında yüzde 14 kıymet kaybettiğini vurgulayan uzmanlar, bu düşüşün yalnızca ticaret savaşlarıyla değil, ABD’nin global güvenlikteki klasik rolünden uzaklaşmasıyla da ilgili olduğunu savunuyor.
Dolar satışlarının büsbütün farklı nedenlerle ağırlaşabileceği konusunda uyaran analistler, ABD’de yeni devlet tahvillerinin ihracı, Fed’in faiz kararı ve yaklaşan hükümetin kapanması üzere çeşitli risklere dikkati çekti.
– Teknoloji devlerinin bilançoları bekleniyor
ABD’li teknoloji şirketlerinden Microsoft, Meta, Tesla ve Apple’ın bu hafta açıklayacağı finansal sonuçlar yatırımcıların odağında bulunuyor. Beklentilerin karşılanamaması durumunda pay satışlarının dolar üzerinde ek baskı oluşturabileceği öngörülüyor.
– Piyasalarda “kur müdahalesi” beklentisi
Analistler, Fed New York şubesinin ticari bankalardan şimdiki yen-dolar döviz kurlarını talep ettiğine yönelik haberlerin akabinde piyasaların hareketlendiğine dikkati çekti. “Kur kontrolü” (rate check) olarak bilinen bu ender tedbirin muhtemel bir piyasa müdahalesinin habercisi olarak değerlendirildiği belirtildi.
ABD ve Japonya’nın döviz piyasasına yönelik mümkün koordineli müdahalesinin yatırımcıları endişelendirdiğini kaydeden analistler, iki ülkenin ortaklaşa doların pahasını düşüreceği beklentisinin varlık satışlarını hızlandırdığını bildirdi.
– Japon yatırımcıların ABD tahvillerinden çıkışı meçhullüğü artırıyor
Süreçteki “faiz kontrolü” uygulamalarının, meçhullüğü derinleştirdiği söz ediliyor. Japonya’nın mali durumuna ait telaşlarla son periyotta bu ülkedeki tahvil getirilerinin yükselmesi, yen üzerindeki baskıyı artırdı. Yatırımcıların, sermayelerini daha yüksek getirili yurt içi tahvillere kaydırmak gayesiyle ABD menkul değerlerini elden çıkardığı gözleniyor.
ABD hazine tahvillerinin dünyadaki en büyük sahibi pozisyonunda olan Japonya’daki emeklilik fonları üzere büyük yatırımcıların bu satışları, tahvil fiyatlarını aşağı çekerken getirilerin yükselmesine neden oluyor. Bu durum, ABD hükümeti için borçlanma maliyetlerinin artması riskini beraberinde getiriyor.
– Trump’ın zayıf dolar hedefi
Donald Trump’ın zayıf dolar gayesine de değinen analistler, güçlü dolar ve zayıf yen istikrarının Japon şirketlerinin ABD’ye daha uygun maliyetle ihracat yapmasına imkan tanıdığını hatırlatıyor. Bu rekabet avantajının, ABD’nin ithalat vergilerinin tesirini hafifletmesi nedeniyle Washington idaresinin yenin çok zayıflamasına karşı koyma eğiliminde olduğu belirtiliyor.
Geçmişte zayıf doların ekonomik avantajlarını sık sık lisana getiren Trump’ın, güçlü bir para ünitesinin itibarlı görünmesine karşın zayıf bir para ünitesiyle daha fazla çıkar sağlanabileceğine yönelik vurguları, mevcut kıymet kaybının Trump’ın iktisat siyasetleriyle örtüştüğü yorumlarına neden oluyor.
Öte yandan, 1999 yılında piyasaya sürüldüğünde 1 avro 1,17 dolar düzeyindeydi. Bu tarihten sonra avro, dolar karşısında süratle bedel kaybetmişti. Ekim 2000’de avro/dolar 0,82 dolara kadar gerilemişti. Avro, 2002 yılından 2008’e kadarki süreçte dolara karşı bedel kazanmıştı. Parite 2008’de 1,6’ya kadar çıkarak rekor kırmıştı.