Trafikte çakarlı araçların yol istemesi, vakit zaman şoförler ile makam araçları ortasında gerginliklere neden oluyor. Son olarak bir vatandaşın, kendisine yol vermediği gerekçesiyle plakasının çekilip ceza ile tehdit edildiğini duyurması üzerine, hususun uzmanından kıymetli bir ikaz geldi. Eski Mülki Yönetim Amiri Prof. Dr. Ulvi Saran, Karayolları Trafik Kanunu’na dayanarak hangi araçların gerçek manada geçiş üstünlüğüne sahip olduğunu ve hangi durumlarda yol vermenin mecburi olmadığını ayrıntılarıyla açıkladı.
Çakarlı Araç ve Geçiş Üstünlüğü Ortasındaki Fark Nedir?
Prof. Dr. Ulvi Saran’a nazaran toplumda en büyük yanılgı, her ışıklı aracın geçiş üstünlüğüne sahip olduğunun sanılmasıdır. Saran, “Çakarlı araç, üzerinde yalnızca ışıklı ikaz sistemi olan araçtır. Geçiş üstünlüğü olan araç ise yasal düzenlemeye nazaran acil bir misyon icra eden araçtır,” diyerek ortadaki keskin çizgiyi hatırlattı. Kanuna nazaran sadece ambulans, itfaiye, kolluk kuvvetleri (polis/jandarma), organ nakil araçları ve AFAD üzere kurumların acil misyon anında bu hakka sahip olduğu belirtildi.
Siren Çalmıyorsa Yol Vermek Zorunda Değilsiniz
Bir aracın yalnızca zirve lambasının yanıyor olmasının şoförler için bir mecburilik doğurmadığını söz eden Saran, geçiş üstünlüğünün iki temel koşulun birebir anda gerçekleşmesine bağlı olduğunu vurguladı:
Sesli ve Işıklı İhtar: Yalnızca çakarın yanması yetmez, sirenin de açık olması gerekir.
Acil Misyon Hali: Aracın o an can yahut mal güvenliğini ilgilendiren somut bir vazifede olması kuraldır.
Saran, “Eğer siren kapalıysa ve araç acil vazifede değilse, üzerindeki ışık bir imtiyaz sağlamaz. Şoförlerin kenara çekilme mecburiliği yoktur,” dedi.
Bakan ve Koruma Araçları Her Vakit Üstün mü?
Haberin en dikkat alımlı noktalarından biri de makam araçlarının durumu oldu. Prof. Dr. Ulvi Saran, bakan ve koruma araçlarının “otomatik” bir geçiş üstünlüğüne sahip olmadığını söyledi. Geçiş üstünlüğünün bireye değil, vazifeye verildiğini belirten Saran, şu sözleri kullandı:
“Bakanın resmi ve acil bir vazife kapsamında bulunması, sirenin açık olması ve çakarın sirenle birlikte kullanılması halinde üstünlük doğar. Rutin intikal, protokol ziyaretleri yahut bir programa yetişme eforu hukuken ‘acil görev’ sayılmaz.”
Hangi Bakanlıklar Acil Vazife Kapsamına Girer?
Saran, her bakanlığın birebir statüde olmadığını da kelamlarına ekledi. İçişleri, Sıhhat ve AFAD üzere direkt güvenlik ve acil durumla ilgili ünitelerin tabiatı gereği acil misyon tarifine daha sık girdiğini, lakin ulaştırma, iktisat, kültür yahut tarım üzere bakanlıkların daima bir acil vazife statüsünün bulunmadığını belirtti. Ağır trafik yahut toplantıya gecikme üzere münasebetlerle siren açılmasının “yetkinin maksadı dışında kullanımı” olduğunu vurguladı.
Yol Vermediği İçin Ceza Yazılabilir mi?
Sosyal medyadaki tartışmalara da değinen Prof. Dr. Ulvi Saran, hukuka karşıt formda talep edilen geçiş üstünlüğüne uymamanın bir hata teşkil etmediğini söz etti. Acil bir misyon bulunmaksızın açılan sirenin türel bir yetki doğurmadığını belirten Saran, “Böyle bir durumda şoförlerin yol vermemesi bir ihlal değildir ve ceza doğurmaz,” diyerek şoförlerin haklarını savundu.