Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, 2026 yılı maksatları, 12. Yargı Paketi’nin ayrıntıları ve sahteciliğin önüne geçmek için hangi yasal adımların atılacağını İktisat’tan Besti Karalar’a anlattı. Bakan Tunç konkordato sistemindeki değişiklik hazırlıklarından bahsederken, bilhassa küçük alacakların süreç içinde ödenmesinin sağlanacağını bildirdi.
Adalet Bakanlığı olarak 2026 yılı amaçları ne olacak?
Adalet Bakanlığı olarak 2026 yılında öncelikli maksadımız yargılamaların hızlandırılması olacak. Hepimizin kabul edeceği üzere; adalet hizmeti en başta toplumsal huzuru tesis etmeyi, vatandaşın devletine olan itimadını güçlendirmeyi ve hukukun üstünlüğünü her şartta ayakta tutmayı hedefler. Bu nedenle yürüttüğümüz ıslahat çalışmalarının merkezinde, yargılamaların makul müddette sonuçlandırılması gayesi yer alıyor. Zira yargının gecikmesi, adil yargılanma hakkının ayrılmaz bir ögesi olan makul müddette yargılanma hakkının da ihlali manasına gelir. Bu nedenle bilhassa 12. Yargı paketinde; attığımız her adımı, yargılamayı hızlandırmak ve süreci sadeleştirmek hedefiyle tasarlıyoruz.
Yargı Paketi’nde yargıyı hızlandıracak adımlar olacak mı?
12’inci Yargı Paketiyle yüklü olarak; Hukuk yargılamalarının makul müddette tamamlanması, mülkiyet hakkının daha faal korunması, avukatların bilgi ve evrak temin etmelerinin kolaylaştırılması, noter yardımcılığı kurumunun ihdas edilmesi üzere bahislerde düzenlemeleri hayata geçirmeyi amaçluıyoruz. 12’inci Yargı paketinde noterlik evrakının elektronik ortamda inançlı ve doğrulanabilir halde mahkemelere iletilmesiyle haftalar süren evrak bekleme mühletini ortadan kaldırmayı; karekod doğrulama zorunluluğuyla doküman güvenliğini güçlendirmeyi öngörüyoruz. Avukatların bilgi ve dokümana erişimini kolaylaştırarak kanıtlara vaktinde ulaşılmasını sağlayacak; yargılamanın gereksiz uzamasının önüne geçeceğiz.
Somut düzenlemeler neler?
12’nci Yargı Paketi, hukuk yargılamalarının aktifliğini artıracak ve gecikmeyi önleyecek değerli düzenlemeler içeriyor. Bu kapsamda;
- İştirakin giderilmesi davalarında, taşınmaz satışında birinci ihalenin yalnızca hissedarlar ortasında yapılmasını sağlayarak, hissedarlara kendi ortalarında muahede imkanı tanımayı; bilhassa miras kalan taşınmazların üçüncü bireylere geçmesini önlemeyi amaçlıyoruz.
- Satış süreçlerinin uzmanlaşmış satış müdürlükleri eliyle yürütülmesiyle süreçlerin daha süratli, sistemli ve yanılgısız ilerlemesini hedefliyoruz.
- e-satış sisteminin kapsamını genişletmeyi hedefliyoruz.
- Misyonsuzluk ve yetkisizlik kararları ile sonrasında yapılacak süreçlere ait düzenlemelerle evrakların yol tartışmaları nedeniyle tekrar başa dönmesini önlemeyi; yargılamayı uzatan bozma süreçlerini ortadan kaldırmayı amaçlıyoruz.
- Ayrıyeten e-duruşma, manzaralı dinleme ve elektronik tebligat üzere dijital imkanları yaygınlaştırarak kapsamı genişleteceğiz.
Senetlerde sahteciliğin önüne geçmeyi hedefleyen düzenlemeler nasıl işleyecek?
Evet. Bonolarda uygulanacak karekod düzenlemesi bu amaca yönelik. Türk Ticaret Kanunu’nda yapılacak değişiklikle bonolarda karekodu mecburî hale getiriyoruz. Artık bonolar elektronik sistem üzerinden karekodlu formda oluşturulacak. Böylelikle inançlı sorgulama yapılabilecek; borçlunun kimlik ve ticaret sicili bilgilerine erişim mümkün olacak. Düzmece senet düzenlenmesinin önlenmesiyle taraflar korunacak, daha inançlı bir ticari hayat oluşacak; yargının iş yükü de azalacak.
Arabuluculuk sistemi hukuk yargılamalarında ne üzere yararlar sağladı?
Arabuluculuk sistemini hukuk yargılamasında en faal alternatif uyuşmazlık tahlil formüllerinden biri olarak değerlendiriyorum. Ülkemizde birinci defa 2013 yılında uygulanmaya başlanan arabuluculuk sistemini geliştirmeye devam ediyoruz. Birinci olarak arabuluculuk sistemi ihtiyari olarak düzenlenmişti. Bu sistemi geliştirerek 2018 yılı sonrasında da iş hukuku, ticari davalar ve tüketici davalarında, dava koşulu arabuluculuk olarak sistemimize kazandırdık. 2023 yılında ise kira ilgisinden doğan uyuşmazlıklarda ve iştirakin giderilmesi ile kat mülkiyetinden kaynaklı uyuşmazlıklarda mecburî arabuluculuk sistemini getirdik. Bu sisteminin muvaffakiyetini sayılarda görüyoruz. İhtiyari ve zarurî arabuluculukta 2013’ten bu yana toplamda; 9 milyon müracaat yapılmış ve yaklaşık 5 buçuk milyonu mutabakatla sonuçlanmış. Bu noktada muvaffakiyet oranının yüzde 62’ye ulaştığını görüyoruz. Yılda, bir mahkemede ortalama 500 evrakın karara bağlandığını kabul edersek mutabakat oranı yaklaşık 12 yıl üzerinden kabaca her yıl için 785 mahkemenin iş yüküne denk geliyor. Ülkemizde bugün 45 bin arabulucumuz var.
Apartmanlardaki uyuşmazlıklar da arabulucuya gidecek
Bilhassa kiracı – mesken sahibi alakalarını nasıl etkiledi bu uygulama. Buradan elde ettiğiniz sonuçlar da olumlu mu?
Arabuluculuk, tarafları karşı karşıya getiren bir yargılama tabanı oluşturmuyor. Komşuluğu, paydaşlığı, birlikte yaşamayı ve devam eden ilgileri gözeten bir ortak akıl alanı sunuyor bize. Hasebiyle kira bağından doğan uyuşmazlıklar için getirdiğimiz Mecburî Arabuluculuk sistemi sayesinde kiracıyla kiralayanın yaşayabileceği ihtilafların büyümeden barışçıl formda çözülmesine katkı sunuyoruz. Paydaşlığın giderilmesi ile kat mülkiyetinden kaynaklı uyuşmazlıkları da mecburî arabuluculuk kapsamına alarak, mirasçılar ortasında yahut birebir binada yaşayan, tıpkı asansörü ve tıpkı ömür alanını paylaşan beşerler ortasında ortaya çıkacak uyuşmazlıkların, adliye koridorlarına taşınmadan daha süratli ve barışçıl yolla çözümlenmesine imkan sağlıyoruz. Hakikaten uygulamada, bu cins uyuşmazlıkların büyük bir kısmının 10 ila 20 gün üzere son derece makul mühletler içerisinde sonuçlandığını görüyoruz. Birebir vakitte bu mevzuda ulaştığımız sayılar ve istatistikler, olumlu bir tabloyu ortaya koyuyor. Kira davalarında yaklaşık 470 bin müracaattan 150 bini mutabakatla sonuçlanmış. Yani yaklaşık 300 bin vatandaşımız yaşadığı uyuşmazlığı dostça halde çözmüş. Kira konusunda arabulucuya giden evraklara baktığımızda her 3 evraktan birinin mutabakatla sonuçlandığını görüyoruz. Tekrar; iştirakin giderilmesi uyuşmazlıklarından kaynaklı yaklaşık 210 bin müracaatın 23 bin 500’ü; kat mülkiyeti uyuşmazlıklardan kaynaklı yaklaşık 22 bin 500 müracaatın 4 bin 700’ü mutabakatla sonuçlanmış durumda. Bu tablo aslında toplumsal barışı koruyan ve adaletin onarıcı gücünü görünür kılan bir hukuk pratiğini de bize göstermiş oluyor.
Reddedilen konkordato somut değişiklik olmadıkça tekrar teklif edilemeyecek
Konkordato müracaatlarının son yıllarda arttığı, kimi müracaatların berbata kullanıldığı argümanları var. Nasıl önleyeceksiniz?
Konkordato, güzel niyetli borçlunun faaliyetini sürdürebilmesi ve alacaklıların da mümkün olan en âlâ halde alacağına kavuşabilmesi için tanınmış bir tekrar yapılandırma düzeneğidir. Borçlu ticari faaliyetlerine devam edebilmekte ve alacaklı da sonuçta alacağına kavuşmaktadır. Ayrıyeten çalışanlar da işletmenin faaliyete devam etmesi nedeniyle mağdur edilmemektedir. Burada süreksiz mühletin muhafazasından yararlanmak emeliyle yapılan makus niyetli müracaatlara dair savları ciddiyetle takip ediyoruz. Berbata kullanımı önlemek için Cebri İcra Kanunu Taslağı kapsamında güçlendirici düzenlemeler öngörüyoruz. Bunlar ortasında:
- Reddedilen konkordatonun, kaynaklarda somut değişiklik olmadıkça tekrar teklif edilememesi,
- Süreksiz mühletin kısaltılması ve komiser ön raporunun 3 hafta içinde sunulması,
- Makus niyetli yinelenmiş müracaatların engellenmesi,
- Küçük alacakların süreç içinde ödenebilmesi,
- Konkordato müracaat tasdikinin, şirket ortaklarının hakkaniyete uygun katkı sunması kuralına bağlanabilmesi,
- Tasdik sonrası proje denetçisi atanarak planın izlenmesi üzere adımlar atılması kelam konusu.
Yapılması planlanan değişikliklerle kontrolü hızlandıran, tekrar başvuruyu sınırlayan, yetkiyi netleştiren ve alacaklı-borçlu istikrarını güçlendiren bu düzenlemelerle makus niyetli müracaatların önüne geçerek adalet hissini zedeleyen uygulamalara karşı daha faal bir muhafaza sağlayacağız.
Yargı bağımsızlığı tenkitlerine katılmak mümkün değil
Yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığı üzerinden tenkitler gündeme geliyor. Hukuk güvenliği olmadığı için iktisadın ziyan gördüğü, yatırımların azaldığı tenkitleri var. Ne dersiniz?
Bu tenkitlere katılmak mümkün değil. Türkiye, güçlü kurumları ve bağlayıcı kurallarıyla esaslı bir hukuk devletidir. Hukuk devleti olmanın temel göstergesi hukuksal güvenlik ve belirliliktir. Biz, milletimizle, iş insanlarımızla birlikte, daha adil, daha müreffeh bir Türkiye için; türel güvenlik ve öngörülebilirlik unsurunu tahkim ediyoruz. Attığımız her yeni adımda; hukukun üstünlüğünü, her yeni ıslahatta; insan onurunu temel alıyoruz. Son 23 yılda milletimizin beklediği, iş dünyamızın gereksinim duyduğu birçok yapısal ıslahata birlikte imza attık. Bugün Türkiye, Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde; 2002’de 36 milyar dolar olan ihracatını 373 milyar doların üzerine çıkarmıştır. 2002’de 5 bin olan yabancı sermayeli şirket sayısı, 93 bini geçmiştir. Ülkemizde; 80 yılda, 15 milyar dolar direkt yatırım yapılmışken, son 23 yılda bu yatırım ölçüsü 286 milyar doları aşmıştır. Yalnızca 2025 yılının 11 ayında 12,4 milyar dolar direkt yatırımın gerçekleştirilmiş olması, tesis edilen huzur ve inanç ortamı sayesindedir. Türel bellilik olmasa, tüzel öngörülebilirlik sağlanmamış olsa, hukuk güvenliği tesis edilmemiş olsa ülkemiz dünyanın en çok yatırımcı çeken ülkelerinden biri olabilir miydi? Ekonomimiz bu düzeylere ulaşabilir miydi? Ülkemiz; bir yandan milletlerarası yatırımlara konut sahipliği yapabilecek inançlı bir liman olduğunu ortaya koyarken, öteki yandan da yatırımcılarımızın yurt dışındaki haklarını daha güçlü koruyacak global tüzel yeri sağlamıştır. Bakın az evvel arabuluculuk uygulamalarımızdan bahsettim. Arabuluculuk, artık sadece ulusal seviyede bir tahlil tekniği olmaktan çıkmış; devletlerin ekonomik rekabetinde yumuşak gücün yeni lisanı haline gelmiştir. Bu vizyonla, Türkiye olarak Singapur Konvansiyonu’nu imzalayan birinci ülkeler ortasında yer aldık. Bu imza milletlerarası yatırımcıya itimat aşılayan ıslahat niteliğinde bir gelişmedir.
Tahkim’de İstanbul’u merkez yapmak istiyoruz
Arabuluculuğun yanında farklı bir alternatif uyuşmazlık sistemi olan Tahkimle de uyuşmazlığın, o uyuşmazlık konusunda uzman, alanda deneyimli hakemler vasıtasıyla ve yasa ile belirlenen kısa müddetlerde çözülmesini sağlıyoruz. Tahkimde dünyanın gözbebeği İstanbul’u merkez yapmak için İstanbul Tahkim Merkezini kurduk. Bu merkeze 2020’de 55, 2021’de 94, 2022’de 107, 2023’te 138, 2024’te 167, 2025’te 263 müracaat yapıldı. İstanbul Ticaret Odası bünyesindeki Tahkim ve Arabuluculuk Merkezi’nde de uyuşmazlıklar tahlile kavuşturuluyor. Yatırımcılar, her geçen gün alanını genişlettiğimiz arabuluculuk, tahkim üzere alternatif uyuşmazlık tahlil yollarının sağlamış olduğu tüzel itimat sayesinde ülkemizde yatırım yapıyor, bu sayede ticaret canlılığını koruyor.