Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, CNN Türk’te gündeme dair kıymetli açıklamalarda bulundu. Bakan Yumaklı Ankara’da su krizi polemiğine ait de ayrıntıları anlattı.
Bakan Yumaklı’nın açıklamaları şöyle:
DSİ pek çok ülkede örnek alınan bir kurum. İmza yapıtların birçoklarını bizim mühendislerimiz yaptı. Örneğin Yusufeli Barajı. En son örnek olarak bunu diyebilirim. Türkiye’de suyun yüzde 79’u ziraî sulamada kullanılıyor. Bu oran olağandır. Ziraî üretim için su çok kıymetli. Yüzde 11’i içme suyu, yüzde 10’u da endüstride kullanılır. Bizim ülkemizdeki mevcut dağılım bu. Bu suyun kullanımında öncelik sırası vardır. İçme ve kullanma suyu birinci sıradadır. İkincisi çevresel su muhtaçlığıdır. İkincisi ise habitatın yaşaması gereksinim duyulan su. Üçüncü ziraî sulama, dördüncü sırada güç ve beşinci sırada da turizm ve ticari kullanım vardır. Önceliğiniz içme suyu ise başkalarını kısmalısınız. İçme suyunda eksiklik kabul edilemez. Bu yalnızca bakanlığın ve DSİ’nin değil Türkiye’nin önceliğidir. Ben bunu tanımıyorum diyemezsiniz. Misyon yetki ve sorumluluklar da bu önceliklerden masraf. Bu öncelik sırasına nazaran hareket edeceksiniz.
TÜRKİYE’DE SUYUN KESİMLERE NAZARAN KULLANIMI
Suyun kullanımında öncelik sırası:
1 – İçme ve kullanma suyu ihtiyacı
2 – Çevresel su ihtiyacı
3 – Ziraî sulama ve su eserleri yetiştiriciliği
4 – Güç üretimi ve sınai su ihtiyaçları
5 – Ticari, turizm, rekreasyon, madencilik, taşıma, ulaşım ile sair su ihtiyaçları
Suyun kullanılmasıyla ilgili yetkili misyonlu kim ise onların dikkat etmesi gereken konular. Bu suyu sağlamak için gerekli altyapıya sahipsiniz. ‘Önceliği şuna verdim’ diyemezsiniz. Bu sıralamada yasal düzenlemelerde de bu çerçeveye gelecek.
Kanunlar kurumların sonlarını çizer ve onlara sorumluluk verir. İki çeşit belediye var. Büyükşehir olanlar ve olmayanlar. Büyükşehir olanlar için 5216 sayılı kanun var. Bu kanunun 7. unsuru “Su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve başka tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek; derelerin ıslahını yapmak; kaynak suyu yahut arıtma sonunda üretilen suları pazarlamak büyükşehir belediyelerin misyon, yetki ve sorumlulukları arasındadır” diyor. Öbür belediyeleri için de birebir şey geçerli.
Yerleşim yerine içme, kullanma ve sanayi suyu temini hakkındaki kanun şöyle; “Kamu yatırım programında yer almak kaidesiyle belediye teşkilatı olan yerleşim yerlerinin içme kullanma ve sanayi suyunun temini hizmetleri ile devlet su işleri genel müdürlüğünün sıhhat ve etraf açısında acil önlemler alınması gerekli gördüğü öncelikli atık su arıtma ile ilgili yatırım hizmetleri için gelecek yıllar yaygın yüklenmeleri girişmeye DSİ Genel Müdürlüğü yetkilidir.” Burada yalnızca DSİ yetkilidir diyor. Öbür kanun hususunda vazife, yetki ve sorumluluğundadır diyordu. Bu kanuna nazaran belediye talep ederse DSİ yapar. DSİ koşula bağladır. Talep alınır ve kamu yatırım programında yer alır. Böylelikle belediyeyle birlikte çalışıyoruz. Maliyetine mutabıksa protokol imzalıyoruz. Belediye mutabakata bağlı geri ödeme yapıyor.
ANKARA’DAKİ SU KRİZİNİN ASLI NE?
Çamlıdere Barajı çizgisi, Kurtboğazı sınırı ve Kesikköprü çizgisi ile 3 temelden gelen su Ankara’ya dağılıyor. Belediyeler kuraklıkları dikkate alarak birtakım konulara dikkat etmeleri gerekir. Dengeyi korumak kaidesiyle içme suyunu kullanmalılar. Yani bir çizginizden çok alıp başkasından az almayın. Çamlıdere’den çok su çekildi ve buharlaşma ile düzey azaldı. Yazın su ile alakalı sorun yaşamamak için, yazın almanız gereken yerden kışın su almayın diyoruz. O kadar çok buradan su çekildi ki, barajın su ölçüsü azaldı ve basıncı kayboldu. Bu türlü bir durumu öngörmeleri gerekiyordu. Telaşa kapılarak burada evvel DSİ’yi suçladılar sonra da pompa sistemi kurdular. Çok kolay şeyler için vatandaş susuz kaldı. Ankara’daki sorun kuraklık sorunu değil, sorun mevcut suyu Ankaralılara iletememek. Kuraklık olsa pompa ile neden tedbir alınıyor. Ankara’nın suyunda kayıp kaçak yüzde 37 düzeyinde. Ankara’da su sorunu yok, Ankara’da suyu çeşmelere taşıyamama sorunu ve beceriksizliği var.