NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Hırvatistan’a gerçekleştirdiği resmi ziyaret çerçevesinde Hırvatistan Başbakanı Andrej Plenkovic ile birlikte Hırvatistan Hava Kuvvetleri’nin envanterine yeni katılan hava araçlarını inceledi. Plenkovic, Rutte’ye ABD üretimi Sikorsky UH-60 Black Hawk helikopterleri, Türk üretimi Bayraktar TB2 SİHA’larını ve Fransız üretimi Rafale savaş uçaklarını tanıttı. Rutte ve Plenkovic, temasların akabinde Zagreb’deki hükümet binasında ortak basın toplantısı düzenledi.
“Deniz yollarının açılmasıyla birlikte Rusların ve Çinlilerin daha etkin hale gelme riski olduğunu biliyoruz”
Basın toplantısında İngiltere ve Almanya öncülüğündeki birtakım Avrupa ülkelerinin Arktik bölgesinde ve Grönland’daki askeri varlıkları artırma planlarına ait bir soru üzerine NATO Genel Sekreteri Rutte, “Öncelikle tüm müttefiklerin Arktik bölgesinin güvenliğinin değeri konusunda hemfikir olduğunu belirtmek isterim. Zira deniz yollarının açılmasıyla birlikte Rusların ve Çinlilerin daha etkin hale gelme riski olduğunu biliyoruz” dedi.
Arktik bölgesindeki sekiz ülkeden yedisinin NATO üyesi olduğunu tabir eden Rutte, “NATO dışında kalan tek Arktik ülkesi Rusya’dır. Lakin bugün prestijiyle Çin’in de neredeyse bir Arktik ülkesi haline geldiği ileri sürülebilir. Coğrafik olarak değil lakin bölgedeki faaliyetler ve bölgeye olan ilgisinin boyutu açısından böyle” dedi.
Bu durumun NATO üyesi ülkeler içinde Arktik bölgesindeki yedi müttefikle birlikte bölgenin güvenliğinin sağlanması konusunda yapan tartışmalar doğurduğunu vurgulayan Rutte, “İttifak olarak kolektif bir halde ve tek tek müttefiklerimiz aracılığıyla Arktik’in inançlı kalması için her şeyi nasıl yapacağımızı konuşuyoruz. Zira bunun bir öncelik olması gerektiği konusunda hepimiz hemfikiriz” dedi.
“Arktik’i korumak için her şeyi yapmalıyız”
Hava koşullarındaki tertibin değişimiyle birlikte yeni deniz yolları açıldığını söz eden Rutte, “Bu bölgeyi korumak için her şeyi yapmalıyız. Burası, NATO topraklarının hayati bir kesimidir. Geçmişte NATO, Arktik’te bu kadar aktif değildi lakin 2025’ten bu yana Arktik’e kıyısı olan yedi Yüksek Kuzey müttefikinin talebiyle NATO daha fazla devreye girdi” dedi.
Rutte, “Şimdi bir sonraki adımı, yani kolektif olarak neyin risk altında olduğunu nasıl koruyacağımızı somutlaştırmak için çalışıyoruz” tabirlerini kullandı.
“Türkiye’den aldığınız İHA teknolojilerini görmek beni çok etkiledi”
2022 yılında NATO üyesi Macaristan ve Romanya’nın hava alanlarından geçerek Hırvatistan’ın başşehri Zagreb yakınlarında düşen Rus üretimi bir insansız hava aracının oluşturduğu güvenlik krizinin akabinde Hırvatistan’ın günümüzdeki durumunun nasıl olduğuna ait soru üzerine Rutte, “Öncelikle yapılan son yatırımlarla hava alanının denetimini devraldığı için Hırvatistan’ı takdir etmek isterim. Bu sabah, o sistemi işleten işçisi ve Fransa, Türkiye ve ABD’den satın aldığınız teçhizatı şahsen görmek beni çok etkiledi. Böylelikle yalnızca Hırvat hava alanını denetim etmekle kalmıyor, gerektiğinde ve mümkün olan her yerde öbür NATO müttefiklerine de dayanak sağlayabiliyorsunuz” dedi.
NATO’nun insansız hava aracı ihlalleri ve savaş uçaklarıyla gerçekleştirilen hava alanı ihlallerinin akabinde “Doğu Gözcüsü” (Eastern Centry) teşebbüsünü başlattığını söz eden Rutte, “Bu teşebbüs, insansız hava araçları ve hava alanı ihlalleri konusunda müttefik topraklarının korunması maksadıyla Karadeniz’den Yüksek Kuzey’e tüm müttefikleri ve tüm kabiliyetleri bir ortaya getirmeyi hedefliyor” dedi.
NATO’nun İHA’lar konusunda kendisini geliştirdiğini de tabir eden Rutte, “Bu sabah Türkiye’den aldığınız İHA teknolojilerini görmek beni çok etkiledi. Ayrıyeten Hırvatistan’ın bu alanda kendi yerli endüstrisinin de olması takdire şayan” sözlerini kullandı.
Grönland’a yönelik tehditler nedeniyle NATO içinde kriz olduğu argümanını reddetti
ABD Başkanı Donald Trump’a ilişkin övgüleri ve ondan “baba” diyerek kelam etmesine ait soru üzerine Rutte, “Ben her vakit ittifak için yararlı işler yapan ve yanlışsız adımlar atan şahısları takdir ederim. Donald Trump’ın herkesi daha fazla savunma harcaması yapmaya teşvik ederek NATO için yanlışsız şeyler yaptığına inanıyorum” dedi.
NATO’nun yüzde 5’lik savunma harcaması maksadının Trump sayesinde mümkün olduğuna işaret eden Rutte, “Birini methettiğimde, bunu gerçeklere dayanarak yapıyorum. Gerçeklerin ortada olduğuna inanıyorum” dedi.
ABD Başkanı Trump’ın Grönland’a ilişkin tehditlerinin ittifak içinde bir kriz oluşturduğuna ait soruya NATO ülkelerinin Arktik bölgesinin güvenliği için birlikte çalıştığı vurgusuyla karşılık veren Rutte, “Bugün İngilizler ve Almanlar tarafından yapılan kimi duyuruları da gördünüz. Şu anda Yüksek Kuzey’deki yedi müttefikimiz ile birlikte, ittifak olarak nasıl ilerleyeceğimizi birlikte ele alıyoruz. Bu, ABD, Kanada, İzlanda, Danimarka ve Yüksek Kuzey’e kıyısı olan başka Avrupa ülkelerini kapsıyor. Elbette, ittifakın tamamı ile birlikte” dedi.
Danimarka’nın da savunma yatırımlarını hızlandırdığını söz eden Rutte, “Yalnızca genel olarak değil, Grönland üzere bölgelerin savunulmasına yönelik özel kabiliyetler açısından da. Daha fazla F-35 alıyorlar, havadan havaya yakıt ikmali üzerine çalışıyorlar. P-8 Boeing uçakları ve uzun menzilli insansız hava araçları aldılar. Danimarka, NATO’yu ve Grönland üzere bölgeleri savunmak için gerekli Amerikan ekipmanlarına milyarlarca dolar yatırım yapıyor. Yani, burada nitekim birlikte çalışıyoruz” dedi.
Rutte, bir gazetecinin “Yani hiçbir kriz kelam konusu değil mi?” halindeki sorusuna, “Hayır, hiç değil” biçiminde yanıt verdi.
“NATO’nun en büyük ülkesi ABD dahil, tüm müttefikler birbirine hürmet duymalı”
Hırvatistan Başbakanı Andrej Plenkovic ise, ABD Başkanı Trump’ın Grönland’a ilişkin tehditlerine ait bir soruya yanıtında, “NATO’nun en büyük ülkesi ABD dahil, tüm müttefikler birbirine hürmet duymalı. Genel Sekreter Rutte’nin tabir ettiği üzere Arktik’e ait birtakım telaşlar var ve Grönland da bu hususa dahil. Fakat görüşmelerle hem ABD’nin talep ettiği güvenliği sağlayacak, hem de Grönland’ın Danimarka’nın kesimi olarak kalmasını temin edecek bir tahlil bulunacağına inanıyorum. Grönland AB’ye dahil değil lakin Danimarka’nın yetki alanında olduğu açık. Bu nedenle yüksek nitelikli diyaloğa muhtaçlık bulunuyor” dedi.